Kategoria: Artykuły spożywcze: Warzywa: Warzywa korzeniowe

Wilec ziemniaczany, batat, patat, kartofel słodki, ziemniak słodki, bot.: Ipomoea batatas, de.: Süßkartoffel, Batate, Weiße Kartoffel, Knollenwinde, en.: sweet potato, Spanish potato, fr.: batate, patate douce, artichaut des indes, it.: patata americane, patata dolce, es.: batata

Bataty: pochodzenie i historia

Pochodzące pierwotnie najprawdopodobniej z Ameryki Południowej i Środkowej bataty należą do rodziny botanicznej powojowatych (bot.: Convolvulaceae). Uprawia się je jednak niemalże we wszystkich cieplejszych krajach strefy tropikalnej, podzwrotnikowej i umiarkowanej. Największym światowym producentem słodkich ziemniaków są Chiny (100 milionów ton rocznie, co odpowiada jednej trzeciej produkcji światowej).

Bataty: opis rośliny

Bataty to rośliny wieloletnie. Nadziemna część płoży się krzaczaście po ziemi. Część podziemna tworzy z kolei wrzecionowate, mięsiste karpy, zgrubiające się w podobny sposób jak bulwy ziemniaków. Bataty nie są z nimi jednak w żaden sposób spokrewnione. Nierzadko myli się je także z tworzącym bulwy topinamburem. Jednak i w tym przypadku nie może być mowy o żadnym botanicznym pokrewieństwie.

Na rynku dostępny jest cały wachlarz bulw o różnych formach: nabyć możemy bataty podłużne, okrągłe, wrzecionowate czy też walcowate. Ich cechą wspólną jest zazwyczaj zaostrzony koniec. Bulwy dorastają do długości 30 cm i osiągają średnią wagę rzędu ok. 1 kg, a czasem nawet i 3 kg. Ich skórka jawi się gamą barw sięgającą od purpurowej, brązowawej lub żółtawej po białawą. Lekko mączysty miąższ owocu batata cieszy oko podobną skalą kolorów (od czerwonego poprzez brązowy, żółtawy, kończąc na białawym).

Bataty: składniki odżywcze

Bataty gromadzą przede wszystkim skrobię. Oprócz tego zawierają dużo cukru odpowiadającego za ich słodki smak. W zależności od warunków klimatycznych i stanowiska uprawy, zawartość cukru i skrobii podlega znacznym wahaniom. Bataty pochodzące z krajów uprawowych leżących w strefie tropikalnej mają więcej cukru niż skrobii.

Bataty: przechowywanie

Bataty uprawia się przez okrągły rok. Dostępne w Europie od wczesnej wiosny do początku jesieni egzemplarze importowane są głównie z Brazylii i Izraela.
Z powodu wysokiej zawartości wody bulwy mają ograniczony okres przechowywania. Składuje się je tak jak ziemniaki, w chłodnych, suchych i ciemnych piwnicach, w których temperatura nie powinna jednak spaść poniżej 5°C. Alternatywą jest przechowywanie w suchym torfie.

Bataty: zastosowanie

Dla ludności pierwotnych krajów uprawowych batat stanowi podstawowy artykuł spożywczy o szerokim spektrum zastosowania i znaczy dla niej tyle, ile ziemniak dla nas. Oba z nich przyrządza się zresztą podobnie. Batat jest stałym elementem niektórych pikantnych, aromatycznych warzywnych potraw curry, stanowiąc w nich doskonałe źródło węglowodanów. W formie gotowanej bądź prażonej serwuje się go z wyrazistymi w smaku sosami lub piecze z niego pewien rodzaj chleba. Młode, wyrastające z bulw pędy oraz liście spożywa się jako warzywo lub wykorzystuje jako paszę dla zwierząt. Bataty zwykle obiera się ze skórki, nakłuwa dookoła widelcem, naciera olejem, zawija w folię aluminiową i piecze w piekarniku. Prawdziwym delikatesem jest purée przygotowane z pieczonych batatów i śmietany.

Bataty są przetwarzane przemysłowo na mąkę, krochmal (skrobia z batata zawiera około 24-26% skrobii), syrop skrobiowy, spirytus, wódkę oraz inne napoje alkoholowe.