Kategoria: Artykuły spożywcze: Zboża

Żyto, żyto zwyczajne, bot.: Secale cereale, de.: Roggen, en.: rye, fr.: seigle, it.: segale, es.: centeno

Żyto (bot.: Secale cerale) to zboże należące do wiechlinowatych (traw) (bot.: Poaceae). Jest ono dorastającą do około 0,65 - 2 m rośliną jednoroczną. Jej otulone długimi ośćmi i zwieszające się w okresie kwitnienia czterokanciaste w przekroju kłosy osiągają wielkość rzędu 5-20 cm i składają się głównie z dwukwiatowych kłosków. Z tyłu tworzą opatrzoną rzęskami plewkę dolną przypominającą swym kształtem grzebień. Błyszczące niebieskawo-zielonym połyskiem ziarna wykazują długość 5-9 mm. Dojrzałe żyto nie sprawia podczas młócenia żadnych problemów - bez trudu odchodzi bowiem od plew.

Żyto: historia

Protoplastą żyta jest jego dzika odmiana rodem z Anatolii. Przypuszcza się, iż godzina narodzin tego zboża wybiła przed około 2000-3000 laty, kiedy zaczęto hodować je w uprawie współrzędnej wraz z pszenicą. Jeszcze wtedy traktowano je jako chwast. Do Europy przywędrowało mniej więcej w roku 700 p.n.e., służąc Germanom za zboże chlebowe. Jakiś czas później jego sława rozszerzyła się na państwa Słowian i Celtów.

Żyto: składniki odżywcze

Pozbawione plew ziarna żyta zawierają 60 % węglowodanów, 9,5 % białka, 13,2 % błonnika, 1,7 % tłuszczu i 1 % składników mineralnych oraz znaczne ilości witamin z grupy B a także witaminy E. Żyto zawiera gluten - "winowajcę" problemów zdrowotnych osób cierpiących na celiakię, tj. nietolerancję glutenu.

Żyto: zastosowanie

Obecnie gros plonów przerabianych jest na paszę dla bydła (tzw. żyto paszowe). W żywieniu ludzi żyto figuruje - głównie w Europie Środkowej i Wschodniej - jako zboże chlebowe. O przewadze chleba żytniego nad wypiekami z innej mąki decyduje wolniejsze wysychanie - a co za tym idzie - dłuższa świeżość. Namoczone przez noc całe ziarna żyta gotuje się tak jak ryż. Żyto stanowi podstawę produktów zbożowych takich jak mąka, śrut, kaszka manna, czy też płatki.

Odwiedzający tę stronę zaglądali również na:
Pseudozboża