Kategoria: Napoje: Napoje alkoholowe: Wino

Odmiany winorośli, de.: Rebsorten, en.: vine variety, fr.: cépage, it.: vitigni

Odmiany winorośli to wyodrębnione na drodze selekcji hodowlanej odmiany winnej latorośli (bot.: Vitis), czyli rośliny należącej do rodziny winoroślowatych (bot.: Vitaceae). Na całym globie wyróżnić można co najmniej 8000 mutacji, spośród których ponad 2000 jest dopuszczonych do upraw. W Niemczech znaczenie gospodarcze przypisuje się 50 z nich, z czego aktualnie jedna czwarta najważniejszych szczepów zajmuje 95 % ogółu powierzchni upraw winorośli. Na całym świecie na większą skalę uprawianych jest zaledwie kilkaset odmian przerobowych.

To właśnie odmiana winorośli jest języczkiem u wagi w kwestii rozstrzygania o smaku wina. Grona nadają mu bowiem duszę i charakter. Do innych czynników przesądzających o różnorodności win pochodzących od jednej i tej samej - hodowanej jednak w odmiennych miejscach oraz latach - odmiany, zaliczamy warunki glebowe i klimatyczne. Na charakter wina wpływają także:

• terroir/siedlisko (pole, ziemia, teren = fr.: terroir) - pod pojęciem którego rozumiemy wpływ podłoża i lokalnego klimatu. W zależności od terroir ta sama odmiana winorośli może dawać różnorakie wina;
• winifikacja, czyli wytwarzanie wina;
• leżakowanie.

Filarami tęczy aromatów są tzw. aromaty pierwotne uzupełniane powstającymi podczas winifikacji aromatami wtórnymi wzbogacanymi w końcu o rozwijające się podczas leżakowania aromaty trzeciorzędne.

Poniższa lista obejmuje najważniejsze niemieckie odmiany winorośli, podzielone na szczepy białe oraz czerwone i uporządkowane malejąco pod względem zajmowanej powierzchni uprawy. Uzupełniono ją o najpowszechniejsze szczepy kultywowane w państwach o głęboko zakorzenionej tradycji winiarstwa. Także w tym przypadku rozbito je na odmiany białe i czerwone oraz posegregowano malejąco pod względem zasięgu upraw.

Najważniejsze odmiany w Niemczech

Białe odmiany i ich procentowy udział w całkowitej powierzchni upraw

• Riesling - 20,4
• Müller-Thurgau - 14,1
• Silvaner - 5,3
• Kerner - 4,2
• Grauburgunder, wzgl. Ruländer - 4,1
• Weißburgunder - 3,3
• Bacchus - 2,2
• Scheurebe - 1,8
• Gutedel - 1,1
• Chardonnay - 1,0
• Traminer - 0,8
• Faberrebe - 0,7
• Ortega - 0,7
• Huxelrebe - 0,7
• Elbling - 0,6
• Pozostałe białe odmiany - 2,2

Czerwone odmiany i ich procentowy udział w całkowitej powierzchni upraw

• Spätburgunder - 11,4
• Dornfelder - 8,1
• Portugieser - 4,7
• Trollinger - 2,5
• Schwarzriesling, wzgl. Pinot Meunier - 2,4
• Regent - 2,1
• Lemberger - 1,6
• Saint Laurent - 0,7
• Acolon - 0,4
• Merlot - 0,4
• Pozostałe czerwone odmiany - 2,5

Białe odmiany winorośli zajmują w Niemczech około 63,2 % powierzchni uprawnych, czerwone natomiast - 36,8 %. Dane te zaczerpnięto z badań Federalnego Urzędu Statystycznego (Statistisches Bundesamt) przeprowadzonych w lecie 2005 roku.

Alfabetyczna lista najważniejszych białych odmian winorośli

• Aligoté, wzgl. Aligoté verte - Francja, Szwajcaria
• Airén, wzgl. Valdepenera blanca - Hiszpania
• Chardonnay - Francja
• Chenin Blanc, Steen, wzgl. Pineau - Afryka Południowa, Francja
• Furmint - Węgry
• Gewürztraminer - Niemcy, USA
• Grauburgunder, wzgl. Ruländer - Niemcy, Włochy
• Grüner Veltliner - Austria, Węgry
• Gutedel, wzgl. Chasselas - Szwajcaria, Węgry
• Müller-Thurgau - Niemcy, Austria
• Muscat Blanc - Francja
• Olasz Rizling, wzgl. Welschriesling - Węgry, Rumunia, Bałkany
• Palomino - Hiszpania
• Riesling - Niemcy, Francja
• Rkatsiteli - Wspólnota Niepodległych Państw, Chiny
• Sauvignon Blanc - Francja, Chile
• Sémillon - Francja, Chile
• Silvaner - Niemcy, Francja
• Trebbiano - Włochy, Francja
• Pedro Ximenéz - Hiszpania
• Verdejo - Hiszpania
• Weißburgunder - Włochy, Niemcy

Alfabetyczny przegląd najważniejszych czerwonych odmian winorośli

• Beaujolais - Francja
• Cabernet Franc - Francja
• Cabernet Sauvignon - Francja, Włochy
• Carignan - Francja, Hiszpania
• Cinsault - Francja, Włochy
• Gamay - Francja, Szwajcaria
• Grenache noir - Hiszpania, Francja, USA
• Kadarka - Węgry
• Malbec, wzgl. Auxerrois - Argentyna, Francja
• Merlot - Francja, Włochy, Chile
• Nebbiolo - Włochy
• Pinot Noir, wzgl. Spätburgunder - Francja, Niemcy
• Sangiovese - Włochy, Francja
• Syrah, Shiraz, wzgl. Hermitage - Francja, Afryka Południowa
• Tempranillo - Hiszpania, Francja
• Zinfandel - USA
• Schwarzriesling, wzgl. Pinot Meunier - Francja, Niemcy

Autochtoniczne odmiany winorośli

Słuszną będzie uwaga, iż na liście tej brakuje wielu autochtonicznych odmian winorośli, czyli odmian występujących od dziada pradziada tylko na określonych terenach. Z reguły zajmują one niewielki procent upraw danego regionu. Pojęcie autochtoniczny (ze starogreckiego autós = sam i chthón = ziemia) oznacza tyle co osiadły, wrodzony lub zasiedziały. W kontekście wina chodzi o rodzime winorośle podarowane mieszkańcom danego obszaru przez matkę naturę (bez ingerencji człowieka). Kontrwagę stanowią stworzone ludzką ręką gatunki allochtoniczne. Funkcjonującym w języku biologów i ekologów zamiennikiem słowa autochtoniczny jest pojęcie endemiczny.